Le Corset: Dik Durmayı Öğrenmek

le corset: dik durmayi ogrenmek louis clichy'nin suluboya animasyonu le corset, demir bir korseyle dik durmaya zorlanan 11 yasindaki christophe'un hikâyesi. gorunmez korselerimiz, soylenmeyen baba sevgisi ve cocuklugun bittigi an uzerine. louis clichy animasyon fransiz sinemasi cocukluk baba ve ogul aile

Bazı filmler bittiğinde kalkıp gidersin. Bazıları ise jenerik akarken seni koltuğuna çiviler. Le Corset benim için ikincisiydi.

Le Corset’i Filmekimi’nde izledim. Filmin konusunu hiç bilmiyordum; bir çizgi filmle karşılaşacağımdan bile emin değildim. Film başlayıp karşıma bir çizgi film çıkınca içimden “Çizgi film mi izleyeceğim şimdi?” diye sitem ettim. Ama filmin akışı o kadar iyiydi ki gözümü kırpmadan izledim.

Kâğıt üstünde çok basit bir hikâye: Fransız kırsalında bir çiftlikte yaşayan 11 yaşında bir çocuk, Christophe. Bir gün bedeni yana eğilmeye başlıyor, durup dururken düşüyor. Doktor da “dik dursun” diye ona demir bir korse takıyor.

Ama film boyunca anladım ki bu, bir çocuğun omurgasının hikâyesi değil. Bu, hepimizin bir şekilde yaşadığı bir şeyin hikâyesi: olmadığın bir şeye dönüşmeye zorlanmanın, sevildiğini bilip bunu hiç duymamanın, ve bütün bunların içinde kendine bir yol bulmanın hikâyesi.

Hepimizin bir korsesi var

Christophe’un korsesi demirden. Bizimkiler genelde görünmez.

Bazen bir ailenin beklentisi oluyor: “Babası gibi olsun, işi o devralacak.” Bazen bir okulun, bir çevrenin kalıbı oluyor: “Böyle durulur, böyle konuşulur, böyle erkek olunur.” Bazen de kendi kendimize taktığımız bir korse: hata yapmamak, kırılmamak, kimseyi hayal kırıklığına uğratmamak.

Filmi izlerken en çok bunu düşündüm. Christophe eğildiğinde kimse “neden eğiliyorsun, sana ne oluyor?” diye sormuyor. Herkes sadece onu nasıl düzelteceğini düşünüyor. Sanırım hayatta da çoğu zaman böyle. Biri yolundan saptığında, onu anlamak yerine hemen düzeltmeye koşuyoruz.

Ve en acı tarafı: Korse gerçekten işe yarıyor. Christophe artık düşmüyor. Ama düşmemek, iyi olmak demek değil.

Babalar ve söylenemeyenler

Filmin beni en çok yakalayan tarafı baba-oğul ilişkisiydi.

Christophe’un babası kötü bir adam değil. Sert, az konuşan, duygularını göstermeyen biri. Oğlunu seviyor, bunu biliyoruz. Ama bir kez olsun söylemiyor. Sevgisini bazen bir hediyeyle, bazen bir sessizlikle, bazen de öfkeyle gösteriyor. Çünkü başka bir dil bilmiyor.

Bu baba bana çok tanıdık geldi. Sanırım çoğumuza tanıdık gelir. “Seni seviyorum” demek yerine “yemeğini yedin mi?” diye soran babalar. Övmek yerine sadece başını sallayan, gururlanınca bunu başkalarına anlatıp sana anlatmayan babalar. Onları da böyle yetiştirmişler, onların babalarını da.

Film bu suskunluğu suçlamıyor. Sadece gösteriyor ve izlerken insanın içinde bir şey sızıyor. Christophe babasına yetişmeye çalıştıkça düşüyor. Belki de bedeni, ağzının söyleyemediğini söylüyor: “Ben sen değilim baba. Ama yine de beni gör.”

Bir kapı kapanınca

Korseyle birlikte Christophe’un çiftlikteki hayatı da bitiyor. Traktöre binemiyor, babasına yardım edemiyor, ailenin işinde artık bir yeri yok. İlk başta bu bir kayıp gibi görünüyor.

Ama sonra başka kapılar açılıyor. Kilisenin orgunda müziği buluyor. Babasının traktörünün yerini bir org alıyor ve bu, benim için filmin en güzel imgelerinden biri. İkisi de büyük, gürültülü makineler. Ama biri babasının hayatı, diğeri kendi hayatı.

Sonra Clara çıkıyor karşısına. Ondan biraz büyük, cesur, kuralları pek umursamayan bir kız. Christophe onun peşinden ilk yaramazlıklarını yapıyor, ilk kez kendini özgür hissediyor. O sahnelerde korseli bir çocuk değil, sadece bir çocuk görüyoruz.

Buradan aldığım şey şu oldu: Bazen hayatın bize taktığı kısıtlar, kendi başımıza asla seçmeyeceğimiz yollara itiyor bizi. Ve o yolların sonunda bazen gerçekten kim olduğumuzu buluyoruz. Bu acıyı güzelleştirmiyor ama ona bir anlam veriyor.

Çocukluğun bittiği o an

Herkesin hayatında çocukluğunun bittiği bir an vardır. Çoğu zaman o anı yaşarken fark etmeyiz. Yıllar sonra dönüp bakınca anlarız: “İşte orada bir şey değişti.”

Le Corset bana tam olarak o anı izliyormuşum gibi hissettirdi. Christophe’un dünyası yavaş yavaş değişiyor. Sadece onun bedeni değil, etrafındaki her şey. Çiftlik eskisi gibi değil, aile eskisi gibi değil, kendisi eskisi gibi değil. Kesilen yaşlı bir ağaç, gelip giden insanlar, bir daha geri gelmeyecek günler.

Filmin güzel tarafı, bütün bunları ağlatmaya çalışmadan anlatması. Hem gülümsetiyor hem boğazına bir şey düğümlüyor. Bir sahnede Christophe’un sakarlığına gülüyorsun, bir sonrakinde onun yalnızlığına üzülüyorsun. Tıpkı gerçek çocukluk gibi: komik, acı, güzel ve geri gelmez.

Suluboya görüntüler de bu hissi güçlendiriyor. Film bir anı defterinden fırlamış gibi. Biraz bulanık, biraz sıcak, kenarları hafif dağılmış. Tam da anılarımız gibi.

Filmden bana kalan

Film bana dik durmanın her zaman doğru durmak olmadığını hatırlattı. Bazen eğilmek, bazen düşmek, bazen de başkalarının çizdiği yoldan sapmak gerekiyor. Ve sevdiğimiz insanlara bunu söylemek için çok geç kalmamak gerekiyor.

Bir çizgi film için fazla mı ağır geliyor? Hiç değil. Le Corset aynı zamanda sıcak, komik ve umut dolu bir film. Bir ailece izlenebilir. Çocuklar Christophe’un maceralarına güler, büyükler babasının suskunluğunda kendini bulur.

Kimlere öneririm: Sakin, içten filmleri sevenlere.